Logo stowarzyszenia turystyki wiejskiej Dolina Baryczy

Barycz

wodyPrawy dopływ Odry o długości 133 km i rozległym dorzeczu o powierzchni 5534,5 km2, którego południową granicę stanowią wzniesienia Wału Trzebnickiego, na północy sięgającym natomiast Koźmina Wlkp. i okolic Leszna. Osobliwość stanowi dająca początek rzece bifurkacja obszarowa na północ od Chynowej, czyli miejsce, z którego wody odpływają zarówno na zachód bezpośrednio do Odry, jak i na wschód – Baryczą Strzyżewską do Ołoboku i dalej do Prosny. Jest to pozostałość po dawnej pradolinie, pokrywającej się w przebiegu z Obniżeniem Milicko – Głogowskim, którą wody Praprosny płynęły na zachód w okresie zlodowaceń. Nazwa rzeki Barycz wywodzi się od zapomnianego już słowa: bara, oznaczającego bagno, mokradło. Rzeka posiada średni spadek 0,035 %, należący do najmniejszych w Polsce. Zwykle największy poziom wód jest na wiosnę oraz na jesień podczas spuszczania wody ze stawów rybnych. W tym okresie panują przeważnie najlepsze warunki do spływu kajakiem, możliwym Baryczą od Odolanowa oraz niektórymi z większych dopływów bądź kanałów. Setki lat regulacji wodnych, związanych z gospodarką stawową, zasadniczo zmieniły pierwotny układ sieci rzecznej. Stosunkowo mało zmieniony odcinek Baryczy znajduje się pomiędzy Miliczem a Sułowem. Na Baryczy wykształciły się okazałe meandry, natomiast bliżej Sułowa dno doliny urozmaicają liczne starorzecza.

Stawy Milickie

wody2Największy w środkowej Europie zespół stawów rybnych rozciągający się w kilku kompleksach po obu stronach rzeki Baryczy i nad jej dopływami. Początki gospodarki stawowej w dolinie Baryczy, być może rozwijanej przy pomocy cystersów, mogą przypadać już na XIII wiek. Kolejne stawy były zakładane m.in. przez rody Kurzbachów, Maltzanów, Hatzfeldtów, Reichenbachów i Hochbergów. Z biegiem lat wiele ze sztucznie założonych stawów upodobniło się krajobrazowo do naturalnych jezior. Obecnie zdecydowana większość stawów w liczbie ponad 200 dużych zbiorników o łącznej powierzchni ponad 6 000 ha pozostaje w zarządzie Stawy Milickie S.A. z siedzibą w Rudzie Sułowskiej. Gospodarstwo składa się z pięciu zakładów rybackich: Radziądz, Ruda Sułowska, Stawno, Potasznia i Krośnice. Stawy zgrupowane są w kilku kompleksach.

wody3W stawach hoduje się przede wszystkim karpia (95 %) w cyklu trzyletnim, a także lina, amura i tołpygę. Odłowy ryby handlowej na dużych stawach, po opuszczeniu wody, mają miejsce we wrześniu i październiku. Stąd karp trafia na dwa miesiące do małych stawków zwanych magazynami rybnymi, przebywając w których traci posmak mułu, a stamtąd poprzez sprzedawców na wigilijny stół. Dla wędkarzy wydzielono dwa zbiorniki jako łowiska komercyjne w Rudzie Sułowskiej i Krośnicach. Prowadzi się też zarybianie odcinka Młynówki Sułowskiej między Sułowem a Rudą Sułowską, stąd do połowu na niej potrzebne jest wykupienie od PZB „Stawy Milickie” specjalnej licencji. Ze względu na szczególne walory przyrodnicze stawów, mimo prowadzonej na nich gospodarki rybackiej, większa część z nich jest otoczona ochroną jako rezerwat „Stawy Milickie”. Został on utworzony w 1963 roku na powierzchni 5 324 ha, z czego dwie trzecie zajmują stawy, a pozostałą część przyległe lasy i pola. Te ostatnie włączono do rezerwatu jako miejsce żerowania i wypasów ptaków. Jest to zarazem największy rezerwat przyrody w Polsce. Składa się z pięciu oddzielonych od siebie części: Stawno, Radziądz, Jamnik, Ruda Sułowska i Potasznia. Głównym celem utworzenia rezerwatu jest ochrona cennych i rzadkich gatunków ptaków oraz środowisk wodnych i błotnych. Na stawach regularnie gniazduje 60 gatunków ptaków wodnobłotnych, a dla niektórych, jak gęsi gęgawy, jest to jedno z ważniejszych miejsc, w których wyprowadzają swe lęgi (co roku 300 – 600 par). Spośród rzadszych gatunków gniazdujących na stawach warto wymienić m.in. zausznika, bąka, bączka, podgorzałkę, gągoła, błotniaka stawowego, zielonkę, żurawia, rybitwę rzeczną i czarną.

Podczas jesiennych i wiosennych przelotów można na stawach zobaczyć stada liczące po kilkaset, a nawet kilka tysięcy ptaków, m.in. płaskonosy, cyraneczki, świstuny, nurogęsi, gęsi zbożowe, żurawie. Interesująca jest także roślinność stawów. W rezerwacie stwierdzono 57 rodzajów zbiorowisk roślinnych, a w nich 17 gatunków chronionych. W rezerwacie istnieje zakaz polowań, a jednocześnie na części akwenów (tzw. stawach lęgowiskowych) obowiązuje całkowity zakaz pogłębiania i wycinania szuwarów. Na terenie rezerwatu obowiązuje zakaz wstępu na stawy i groble, z wyjątkiem dróg publicznych i szlaków turystycznych. Na pozostałe części wymagane jest zezwolenie PZB „Stawy Milickie” w Rudzie Sułowskiej oraz Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody z Wrocławia. O randze rezerwatu „Stawy Milickie” świadczyć może to, że należy do międzynarodowej sieci jezior i innych zbiorników wodnych „Żyjące Jeziora”, które charakteryzują się wyjątkowymi walorami przyrodniczymi w skali świata. Jako siedlisko wielu rzadkich i zagrożonych gatunków ptaków „Stawy Milickie” są również objęte Konwencją RAMSAR, chroniącą obszary podmokłe ważne w skali świata. Życie ptaków wodnobłotnych w dolinie Baryczy już od lat znajduje się w polu zainteresowań naukowców, a głównym ich ośrodkiem jest Stacja Ornitologiczna Uniwersytetu Wrocławskiego znajdująca się w Rudzie Milickiej.

Stawy Przygodzickie

wody4Zespół stawów leżący na południe od Ostrowa Wielkopolskiego, między Przygodzicami a Antoninem, o pow. około 700 ha, zarządzany przez Gospodarstwo Rybackie w Przygodzicach. Zespół składa się z dwóch kompleksów zasilanych wodami Baryczy i jej dopływu, Olszówki (Szczegowej): Trzcieliny z największym stawem Trzcielin Wielki – 112 ha i Dębnica – Kocięba z największym stawem Dębnica Dolna – 60 ha. Stawy są ważnym lęgowiskiem ptaków wodnobłotnych, szczególnie dla rybitwy czarnej. Jako odizolowany zespół od pozostałych stawów Doliny Baryczy są też ważnym miejscem odpoczynku ptaków podczas jesiennych i wiosennych wędrówek. Dla obserwacji ptaków najciekawszy jest staw Trzcielin Nowy, przy którym zbudowano specjalną wieżyczkę obserwacyjną.

Stawy Możdżanów

Wody6Zespół stawów należących do Gospodarstwa Rybackiego Możdżanów o łącznej powierzchni ok. 315 ha, zgrupowanych w trzech kompleksach: Możdżanów, Janisławice i Kondradów, zasilany wodami Malinowej Wody (Rybnicy) i jej dopływów: Młyńskiej Wody i Kobylanki. Na części stawów występuje chroniona roślina grzybieńczyk wodny. Siedziba gospodarstwa w Możdżanowie mieści się w dawnym zameczku myśliwskim Lipskich z Lewkowa. Szlakiem niebieskim można stąd dotrzeć po 1,5 km do najgrubszego w Dolinie Baryczy dębu Jan o obwodzie 835 cm.

 

facebook